Từ Nông Dân Mắc Nợ,
Đến Chuyên Gia Livestream
Bán Hàng Online.
Tôi không bắt đầu bằng vốn lớn, bằng công nghệ hay bằng những điều kiện thuận lợi. Tôi bắt đầu từ nợ nần, từ thiếu thốn, từ nỗi sợ — và từ một chiếc điện thoại rất bình thường.
Tôi chỉ là một người nông dân trồng chuối, trồng lê, trồng bắp cải — và mắc nợ hàng tỷ đồng
Trồng ra không bán được. Nợ nần chồng lên. Nhìn vào tương lai mà không thấy đường ra.
Trước khi được nhiều người biết đến trên mạng xã hội, tôi cũng chỉ là một người phụ nữ nông dân bình thường thôi. Mùa nào thì trồng đấy, mùa nào thì buôn đấy. Chuối, quýt, lê, hồng, bắp cải — cứ theo mùa mà sống.
Nghe thì có vẻ ổn, nhưng thật ra chỉ đủ ăn đủ tiêu, thậm chí còn lỗ. Quê tôi có rất nhiều đặc sản, trồng ra nhiều lắm — có những năm cả nghìn tấn chuối. Nhưng không biết bán cho ai. Không xuất khẩu được. Trung Quốc không thu mua thì chỉ còn cách nhìn nó thối dần trên nương. Chồng tôi có lần chở cả xe chuối đi bán, chạy cả ngày mà không bán được đồng nào, chở về lại.
Rau trái vụ trồng ra cũng vậy. Được mùa thì mất giá, được giá thì mất mùa. Cứ cái vòng luẩn quẩn đó, không thoát ra được. Nợ nần cứ thế chồng lên. Có những lúc nhìn vào tương lai mà bất lực thật sự — không thấy đường ra ở đâu cả.
Khi cuộc sống bế tắc, tôi không cho phép mình đứng yên
Tôi không chấp nhận để con mình sau này lại phải lo từng bữa ăn như tôi. Đó là lý do tôi không được dừng lại.
Đúng cái lúc không biết phải làm gì tiếp theo để nuôi sống gia đình, tôi bắt đầu tìm hiểu về internet.
Nhưng tìm hiểu thôi đã khó rồi. Tôi không biết dùng máy tính. Cầm điện thoại lên mà không biết bấm vào đâu. Nói chuyện trước ống kính thì run, nói không sõi, không biết bắt đầu từ đâu. Nhìn người ta livestream bán hàng, khách chốt đơn liên tục — vừa thèm vừa sợ. Vừa muốn làm vừa nghĩ: chắc mình không làm được đâu.
Nhưng trong lòng lúc đó có một thứ cứ cháy mãi: tôi không chấp nhận để con mình sau này lại phải quay về làm nương, lại phải lo từng bữa ăn như tôi. Và tôi hiểu, hơn ai hết, rằng chỉ có internet mới thật sự thay đổi được cuộc sống của mình.
Năm 2020, tôi bắt đầu học — từ con số không
Làm video chẳng ai xem. Livestream cũng chẳng ai xem. Nhưng nếu mình không bỏ cuộc, mình sẽ tìm được cách làm tốt hơn.
Tôi bắt đầu đi học phát triển bản thân. Học cách làm video. Học cách quay dựng. Học cách đứng trước ống kính để nói mà không run.
Những ngày đầu, làm video chẳng ai xem. Livestream cũng chẳng ai xem. Một tháng, hai tháng, ba tháng — vẫn rất ít người biết đến mình. Có những buổi livestream xong, tắt điện thoại lại, ngồi nhìn màn hình mà lòng trống rỗng. Buồn. Nản. Xấu hổ. Cũng có lúc tự hỏi: hay là thôi, hay là mình không phải người làm được chuyện này.
Nhưng rồi tự nhắc mình: mới làm mà đòi giỏi ngay thì làm sao được. Tôi tin một điều: nếu mình không bỏ cuộc, thì mình sẽ tìm được cách làm tốt hơn. Cái gì lặp đi lặp lại đủ nhiều thì chắc chắn sẽ giỏi. Nên tôi cứ học, cứ làm, cứ luyện — từng ngày một chút.
Không ai tin tôi làm được — kể cả những người xung quanh
Con cái không phải là rào cản. Con cái là lý do lớn nhất để tôi không được dừng lại.
Giai đoạn đó không chỉ khó vì kỹ năng chưa có. Khó còn vì rất nhiều người xung quanh không tin mình sẽ làm được. Họ nhìn tôi — một người nông dân, học ít, nói chưa sõi, cầm điện thoại còn ngại — rồi lắc đầu.
Mà cũng đúng cái thời gian đó, tôi vừa xây dựng sự nghiệp vừa sinh ba đứa con. Nhiều người bảo như vậy thì làm sao còn làm được nữa. Nhưng với tôi, con cái không phải là rào cản. Con cái là lý do lớn nhất để tôi không được dừng lại.
Tôi không có máy móc xịn. Không có đèn đẹp. Không có ai đứng sau hỗ trợ. Tôi chỉ có một chiếc điện thoại bình thường thôi. Và cách làm của tôi cũng đơn giản lắm: bật điện thoại lên, bấm nút, rồi nói. Chỉ vậy thôi.
Suốt ba năm đầu, tôi livestream một ngày ba ca — dù có kết quả hay không
Kết quả không đến từ những ngày cố gắng. Nó đến từ việc làm đều đặn đến mức trở thành thói quen.
Suốt ba năm đầu xây kênh, tôi livestream một ngày ba ca: năm giờ sáng đến bảy giờ, mười một giờ đến mười ba giờ, và tám giờ tối đến chín giờ tư. Mưa hay nắng, bận hay mệt, có người xem hay không có người xem — việc của tôi vẫn là bật máy lên đúng giờ.
Không phải vì tôi có sức hơn người khác. Mà vì tôi hiểu rằng kết quả không đến từ những ngày cố gắng, mà đến từ việc làm đều đặn đến mức nó trở thành thói quen. Ngày nào cũng làm thì ngày nào cũng tiến — dù mỗi ngày chỉ tiến một chút thôi.
Tôi không giỏi lên chỉ sau một đêm. Tôi chỉ đỡ dở hơn từng ngày một chút. Nhưng chính cái từng ngày một chút đó lại làm tôi thay đổi rất nhiều.
Sau một năm, tôi bắt đầu thấy mình khác đi
Có được một đơn hàng, đặt mục tiêu lên mười đơn. Được mười đơn, lại đặt lên trăm đơn. Cứ vậy mà tiến.
Sau khoảng một năm livestream đều đặn, tôi thấy mình tự tin hơn hẳn. Nói tốt hơn. Làm video cũng hay hơn. Và cũng bắt đầu có người xem, có người mua hàng.
Có được một đơn hàng, tôi đặt mục tiêu lên mười đơn. Được mười đơn, tôi lại đặt lên trăm đơn. Cứ vậy mà tiến, từng bước một, không nhảy cóc, không đòi hỏi nhanh.
Suốt năm sáu năm, tôi chỉ làm đúng một việc: làm video và livestream để bán nông sản quê hương, để giới thiệu văn hóa quê mình đến nhiều người hơn. Những thứ trước kia để thối trên ruộng — giờ đến tay khách hàng khắp nơi.
Tôi học không phải để lấy bằng — tôi học để bớt khổ và mở thêm đường sống cho mình
Học ít không sao. Chỉ sợ là không chịu học thêm nữa thôi.
Càng làm, tôi càng hiểu rõ một điều: phải đầu tư vào chính bản thân mình. Không phải để lấy bằng, mà để đỡ mò mẫm, đỡ đi vòng, đỡ khổ hơn.
Học cách bán dễ hơn. Học cách nói chuyện để khách dễ tin hơn. Học cách livestream tự nhiên hơn. Học cách dùng chính chiếc điện thoại trong tay để tạo ra thu nhập — không cần làm nương, không cần gánh hàng ra chợ.
Tôi học không phải để hơn ai. Tôi học để cuộc sống mình khá hơn. Vì tôi hiểu rằng học ít không sao — chỉ sợ là không chịu học thêm nữa thôi.
Sau 5 năm, tôi có kênh 420.000 người theo dõi — và nhận ra điều còn quan trọng hơn
Từ một chiếc điện thoại bình thường, tôi đã xây được nhiều kênh, nhiều fanpage. Nhưng điều tôi vui nhất không phải là con số đó.
Sau 5 năm kiên trì, tôi đã xây được nhiều kênh, nhiều fanpage. Có những kênh lên đến 420.000 người theo dõi. Nhìn lại con số đó, tôi không khỏi nghĩ đến ngày đầu ngồi bật live mà run tay, chẳng có ai xem.
Livestream đã làm cuộc sống gia đình tôi thay đổi rõ hơn. Thu nhập tốt hơn. Đầu óc mở ra hơn. Biết cách làm ăn rõ hơn. Và tôi hiểu rằng chiếc điện thoại trong tay không chỉ để xem cho vui — nó thật sự có thể mở ra đường sống cho cả gia đình.
Càng làm, tôi càng hiểu rằng livestream có thể trở thành nền để xây cả một hệ sinh thái kinh doanh: có nội dung để thu hút người mới, có livestream để tạo niềm tin và chốt đơn, có sản phẩm để bán, có khách cũ quay lại, và có cộng đồng yêu mến mình.
Bây giờ tôi không chỉ livestream để bán hàng — tôi tập trung đào tạo để giúp nhiều người cùng làm được
Kênh là tài sản. Thời buổi này, ai không dùng mạng xã hội để kinh doanh thì người đó sẽ bị bỏ lại phía sau.
Điều làm tôi dừng lại suy nghĩ nhiều hơn không phải là con số 420.000 người theo dõi. Mà là những gì tôi thấy xung quanh: rất nhiều người vẫn đang loay hoay, chưa biết làm gì để có một công việc ổn định. Rất nhiều người nông dân trồng được hoa quả, nông sản tốt — nhưng không biết bán như thế nào. Đúng như tôi từng trải qua.
Đó là lý do tôi quyết định giảm bớt việc kinh doanh của mình lại, và dành nhiều hơn để đào tạo, chia sẻ kinh nghiệm — cho các bạn trẻ chưa có định hướng, cho các hợp tác xã, cho các chủ doanh nghiệp nhỏ chưa biết dùng mạng xã hội để bán hàng.
Vì tôi hiểu rõ hơn ai hết: kênh là tài sản. Thời buổi này, ai không dùng mạng xã hội để kinh doanh thì người đó sẽ bị bỏ lại phía sau. Không phải vì họ kém — mà vì họ chưa biết cách bắt đầu. Và đó chính xác là chỗ tôi muốn giúp.
4 điều tôi rút ra được, sau tất cả
Tôi bắt đầu từ con số không. Không biết dùng máy tính, cầm điện thoại cũng lúng túng, nói trước ống kính thì run. Nhưng tôi vẫn học — học để bán được hàng, học để livestream, học để mở thêm đường sống cho gia đình mình.
Không cần phải thật giỏi mới bắt đầu. Cứ bắt đầu trước đã, rồi làm dần sẽ quen. Tôi từng run khi bật livestream — nhưng tôi vẫn bật.
Nói chưa ổn thì sửa lại. Chưa bán được thì xem lại mình nói chỗ nào chưa đúng. Chưa ai xem nhiều thì vẫn cứ lên đều.
Tôi không đi lên vì tôi giỏi hơn ai. Tôi cũng không đi lên vì tôi có điều kiện tốt hơn ai. Tôi chỉ đi lên được đến hôm nay là vì tôi không chịu đứng yên.
Bắt đầu từ đây
Nếu bạn thấy mình giống tôi, bạn không cần đi một mình nữa
Tôi hiểu rõ cái cảm giác nhìn người ta làm được mà mình không biết bắt đầu từ đâu. Cảm giác sợ bấm sai, sợ nói sai, sợ lên hình không ai xem. Cảm giác xung quanh không ai tin mình — mà đôi lúc chính mình cũng không còn tin mình nữa. Tôi đã đi qua tất cả những cảm giác đó. Và tôi vẫn đứng đây.
Nếu bạn cũng đang chưa biết bắt đầu livestream từ đâu, chưa biết nói sao cho khách tin, chưa biết làm sao để chiếc điện thoại trong tay tạo ra thêm thu nhập — thì bạn có thể bắt đầu từ đây. Tôi đã gom lại những gì mình đã học, đã làm, đã vấp và đã sửa thành tài liệu, mẫu và khóa học để những người giống tôi ngày trước đỡ phải mò mẫm một mình.